فاتحه در دین یارستان

ما در روز جاریه در مراسماتی که تحت عنوان فاتحه وختم از آن نام برده می شود با رفتارهایی مواجه می شویم که وجود هرانسانی را به لرزه در می آورد. در قدیم هنگام فوت جوانی از فامیل در میان اقوام کرد و لر و لک ودیگر اقوام رسم بود که بستگان آن مرحوم تا هفت یاچهل روز لباس سیاه بپوشند، محاسن خود را نزنند ،سر وشانه های خود را گِل مالی کنند،درخانه بمانند واز کار یا شغل روزمره به دور باشند یا به اصطلاح (عازیت-به عزا بنشینند-) بگیرند.همین آداب ورسوم خود مشکلاتی را ببار می آورد که بیشتر از همه خانواده داغدار را عذاب می داد در صورتی که این رسومات در هیچ دین وآیینی ریشه نداشت وتنها میتوان گفت اینها همه باعث می شدند که داغ خانواده مرحوم تازه تر شود.

و اما امروزه همین رسم نادرست در میان مردم رایج است اما نه به سختگیری آن زمان مثلا" در روز جاریه سیاه می پوشند،محاسن را نمی زنند و اگرخانواده مرحوم به عروسی دعوت شوند تا چهلم وحتی سال آن مرحوم در مراسمات جشن وعروسی شرکت نمی کنند.

در آیین یارسان چیزی به اسم مرگ ونابودی وجود ندارد ،مرگ تنها جامه عوض کردن است انسان جامه ی کهنه ی خود را به خاک میسپارد وجامه ی به‌روز دیگری می پوشد چون به دونادون معتقد است. فردی که در این دنیای فانی زندگی میکند ممکن است در همان اوایل کودکی از دنیا برود وممکن است سالهای فراوان عمر کند وبعد دون عوض کند ودون تازه هم برگرفته از همین دون(جامه)است یعنی اگر فردی در این دنیا اعمال ورفتار پسندیده ای داشت مطمئنا"دونی در انتظارش است که در آن دون فردی پاک وآراسته از کمالات باشد واگر فرد بد کردار ونالایق می بود دون دیگرآن فرد پر از عذاب ورنج می بود وحتی می توان گفت آن فرد به جامه ی حیوانات هم تنزل میافت پس نابودی در کار نیست تنها جامه عوض کردن است وبس.

هرکس بناسوشون جامه ویش

نی کوچ رو رو ندارو اندیش

اگر بزانان شون جامه شان

و مشعلوه میان ومشان

مردان مترسان نی سیاسته

تسلیم گیانان جور غویطه بطه

یعنی:هرکس خود را بشناسد از رفت وبرگشت هراس ندارد بلکه با شادی مرگ را استقبال می نماید زیرا مردن مانند غوطه مرغابی در آب است که از سوی دیگر بیرون می آید.

پیروان یارسان باید این را بدانند که گریه وشیون را نباید برای مرگ جایز دانست اما این را هم منکر نمی شوم که اگر شخصی عزیزی را از دست دهد مسلما"نمی تواند خود را هم کنترل کند وحسرت دوری را تحمل کند اما اگر ما حقیقت را دریابیم به آنهم پی خواهیم برد و میتوان گفت که تنها گریه وزاری ما برای تسکین دل خودمان است نه چیز دیگری زیرا که میدانیم با گریه وشیون آن روح دیگر به این جامه باز نخواهد گشت.

گرامیداشتی که امروزه در میان یارسان رایج است برای مردگان : شب اول به نیابت حضرت مصطفی داوان که اگر خانواده مرحوم از نظر مالی مشکلی نداشته باشند گوسفندی را قربانی می کنند ودر جم یاری سبز می نمایند(دعا میدهند)و یا غذای دیگری طبخ می نمایند وکسانی که در خاکسپاری آن مرحوم زحمت کشیده اند شب اول خاکسپاری در خانه آن مرحوم شام می خورند والبته افرادی که ناتوانی مالی دارند واجب است که گرده (نوعی نان که با آرد وروغن حیوانی ونمک به عمل می آید)دعا دهند.روز هفتم به نیابت هفت تن(البته بعضی مردم روز سوم را هم مراسم می گیرند که بیشتر برای آندست از مردم است که نتوانسته اند در مراسم خاکسپاری شرکت کنند).روز چهلم به نیابت چهل تن.وسال به نیابت حضرت سلطان صحاک.

که البته همانگونه که در بالا گفتم تمام این موارد برای اینست که یادی از آن مرحوم کرده باشند وجایز نیست که شیون وزاری در این مراسمات باشد که البته این مورد در بین زنان همچنان پایدار است که امیدواریم این مورد هم به فراموشی سپرده شود.

ناگفته نماند که آقای سید نصرالدین حیدری پیر و رهبر آیین یارسان هم در این مورد نکاتی را متذکر شده اند از جمله اینکه هنگامی که از خانواده ای کسی فوت می کند مراسم فاتحه فقط یک روز باشد تا ازخانواده داغدیده سلب آسایش نشود ودر مواردی هم خانواده هایی وجود دارد که کم بضاعت هستند تا متحمل خرج اضافه ای نشوند که خوشبختانه در میان بعضی مردم این امر هم رایج شده وامیدواریم پیروان یارسانی به حقیقت این امر واقف شده باشند که ما وقتی که به دونادون معتقدیم لزومی ندارد که برای کسی که دون عوض می کند وبه دیار دیگری که شاید همین دیار باشد ویا شهر دیگر ومملکتی دیگر رهسپار می شود عزا گرفت وسیاه پوشید.

امیدوارم به حق سلطان اسحاق تمامی برادران وخواهران یارسانی حقیقت خود را در یابند و به این امر واقف باشند که در دین یارسان(اهل حق) باید رسم شیون برای زنان وعزا گرفتن برای مردان وزنان کنار گذاشته شود وبا رضایت به مشیت خداوندگاراین رضای حق را پذیرفت.

در آخر فاتحه یاری را برای تمامی اموات وعزیزانی که خود را تسلیم خواست خداوند دانستند روانه می کنیم:

شرطِت طیار بو

اقرارت بتوین، شرطت طیار بو

پیرت بنیامین پیر ریا بار بو

دلیلت داود شای کوسوار بو

قابض روحت باش کماندار بو

حساوِت وَ دس پیر دفتردار بو

حساو کتاوت صف نه طومار بو

تسلیم وبارگاه شاه خاوندکار بو

مصطفی چنت وَ وش رفتار بو

خاتون محشرت دایه رمزبار بو

اولت یار بو آخرت یار بو

اول آخرت شرط واقرار بو